.jpg)
ĐÌNH LÀNG AN LONG QUẾ PHONG, QUẾ SƠN, QUẢNG NAM
Đình làng An Long tọa lạc tại thôn An Long 1, xã Quế Phong, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Từ trung tâm huyện Quế Sơn đi về hướng Tây khoảng 4 km đến trụ sở UBND xã Quế Phong. Từ đây, ngược về hướng Tây Bắc men theo đường bê tông nông thôn khoảng 3km, đến Phân hiệu Trường Tiểu học Quế Phong là An Long, rẽ phải 100 m, là đến di tích Đình làng An Long
.jpg)
Đình làng An Long
Theo truyền miệng của các vị cao niên trong làng, đình được xây dựng từ khoảng thế kỷ XVII, ngay sau khi các vị tiền nhân của làng từ vùng Thanh, Nghệ Tĩnh đến mở đất lập làng đã cho dựng đình để thờ cúng các vị Tiền hiền, Hậu hiền, các vị tiền bối hữu công, đồng thời làm nơi sinh hoạt chung của làng. Ngôi đình được xây dựng trên một khu đồi cao ráo, thoáng đãng, có thế đứng uy nghiêm, vững chắc, tuy nhiên do chiến tranh, thiên tai và sự hủy hoại qua thời gian, đình bị hư hại và được tái thiết nhiều lần. Đầu thế kỷ XX, đình được tái thiết theo kiến trúc cổ của người Việt, bao gồm 3 gian, 2 chái; kết cấu chủ yếu là cột gỗ gồm 64 cây, xuyên, trính, kèo gỗ được chạm trổ tinh vi, cột được kê trên đá táng, mái lợp ngói âm dương, nóc trang trí tứ linh. Hậu đình gồm 5 gian thờ, bàn giữa thờ các vị Tiền hiền khai cơ, 2 gian tả, hữu thờ các vị Hậu hiền. Trên 3 gian có các hoành phi câu đối nói về lịch sử làng, ghi nhận công đức to lớn của các bậc tiền nhân.
Ảnh Nhành cỏ non
Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, một lần nữa đình lại bị hư hỏng hoàn toàn chỉ còn lại nền móng cũ. Với tâm nguyện có nơi thờ tự các bậc tiền nhân đã có công khai ấp, lập làng, đồng thời làm nơi giáo dục cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau về truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, đầu năm 2015, được sự thống nhất của Đảng ủy, UBND xã Quế Phong cùng các chư tộc của làng, Ban vận động khôi phục Đình làng An Long được thành lập. Chỉ trong thời gian ngắn đã vận động dân làng đóng góp, xây dựng hoàn thành ngôi đình khang trang và tổ chức Lễ Khánh thành vào ngày 16 tháng 4 năm 2016 với sự tham gia đông đủ của lãnh đạo tỉnh, huyện, xã và toàn thể bà con nhân nhân trong làng.
Ảnh Nhành cỏ non
Ngoài công năng thờ tự, Đình làng An Long còn là nơi tập họp nhân dân trong các sự kiện lớn của quê hương đất nước, là nơi tổ chức nhiều lễ hội văn hóa truyền thống, là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân trong làng như Lễ Kỳ yên vào rằm tháng Giêng Âm lịch. Đây là lễ cầu an năm mới cho quốc thái, dân an, cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, cầu cho mọi nhà ấm no, gia đình yên vui, hạnh phúc. Nghi lễ được diễn ra hằng năm vào rạng sáng ngày 15 tháng Giêng, đoàn người đi rước sắc có mặt tại nhà người được giao thủ sắc, tiến hành làm lễ bái xin rước sắc, sau đó đoàn với cờ, phướn, chiêng trống, lọng, kiệu, ban nhạc cùng với toàn thể nhân dân trong làng trang phục chỉnh tề tiến hành rước sắc về đình làng. Sau lễ cúng, dân làng và khách thập phương vào tiền đình để dâng hương, chiêm bái thành hoàng. Buổi chiều là phần hội với nhiều trò chơi dân gian đặc sắc như đẩy gậy, kéo co, chọi gà, hát hò khoan đối đáp và nhất là không thể thiếu màn ca bộ do gánh hát của làng biểu diễn phục vụ nhân dân. Ngoài Lễ Kỳ yên, còn có Lễ cúng Tiền hiền được tổ chức vào ngày 10 tháng 10 âm lịch hằng năm.
Ảnh Nhành cỏ non
Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, đình luôn được các vua Minh Mạng, Thành Thái, Duy Tân tặng sắc phong và được thờ tại đình. Trước năm 1945, mỗi năm làng đều có tổ chức rước sắc phong, bố trí người thủ sắc. Tuy nhiên, do chiến tranh tàn phá, toàn bộ các sắc phong bị thất lạc, đây là điều đáng tiếc và trăn trở của các cụ cao niên của làng trong quá trình trùng tu, phục dựng lại đình.
Ảnh Nhành cỏ non
Mặc dù đình làng mang đậm dấu ấn của một di tích văn hóa tâm linh, nhưng lại không tách khỏi những sự kiện lịch sử quan trọng của địa phương và cả tỉnh. Năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, tại Đình làng An Long, thanh niên sôi nổi luyện tập võ nghệ, viết truyền đơn, khẩu hiệu, chương trình hành động; sau đó tổ chức một cuộc mít-ting lớn tại sân đình, rồi kéo thẳng xuống huyện lỵ Quế Sơn tham gia cướp chính quyền giành thắng lợi, góp phần cùng với các địa phương trong tỉnh đưa Quảng Nam thành một trong sáu tỉnh đầu tiên trong cả nước giành được chính quyền về tay nhân dân.
Ảnh Nhành cỏ non
Sau khi cách mạng Tháng Tám thành công, Đình làng An Long được chọn để mở các lớp học bình dân. Tất cả già, trẻ, gái trai trong làng đều tham gia, người biết chữ dạy cho người chưa biết chữ, đã đem lại kết quả to lớn, góp phần xóa nạn mù chữ cho nhân dân địa phương. Trong những ông giáo làng lúc bấy giờ, có ông Nguyễn Khoa Toàn hiện nay đã 95 tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn. Theo ông Toàn, ngoài việc dạy học cho học trò biết đọc, biết viết còn dạy cho các thế hệ trẻ trong làng về nguồn gốc của làng, về tình yêu quê hương đất nước, về lý tưởng cách mạng. Học trò ngày ấy nhiều người tham gia cách mạng và có người đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc.
Ảnh Nhành cỏ non
Trong giai đoạn 1947-1950, Đình làng An Long là nơi đóng quân của Trung đoàn 93, 96, 98 - bộ đội chủ lực của tỉnh. Từ đây Trung đoàn 93, 96, 98 đã họp bàn và tổ chức nhiều trận đánh lớn gây cho địch nhiều tổn thất. Trong thời gian các đơn vị bộ đội đóng quân tại đây, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng nhân dân trong làng cũng như các làng xung quanh đã tích cực đóng góp lương thực để nuôi bộ đội.
Ảnh Nhành cỏ non
Ngoài ra cũng trong thời gian này, Bệnh viện Quảng Nam cũng được chuyển về đóng tại Đình làng An Long để thuận lợi trong việc cứu chữa cho thương bệnh binh và nhân dân. Trong những năm tháng ác liệt ấy, nhiều chiến sĩ đã ngã xuống trên mảnh đất An Long và an nghỉ tại đây. Một số phần mộ hiện vẫn còn trong khuôn viên của đình, được nhân dân trong làng và thân nhân thường xuyên chăm sóc, hương khói.
Ảnh Nhành cỏ non
Đứng dưới nhìn lên cao
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, do địa thế hiểm trở, được che chở bởi cây cối rậm rạp, Đình làng An Long là nơi chứa lương thực để nuôi quân. Dựa vào các hang đá gần đình và hệ thống hầm ngầm phía sau đình, lương thực được cất giấu an toàn, góp phần đảm bảo cho bộ đội ăn no, đánh thắng quân thù. Đến năm 1968, địch phát hiện nơi đây là kho lương của ta nên đã cho thả xuống đây nhiều bom đạn, Đình làng An Long bị bom đạn phá hủy hoàn toàn.
Ảnh Nhành cỏ non
Bên ngoài đình làng được Đảng bộ và nhân dân xã Quế Phong cho lập Bia Di tích lịch sử Cách mạng. Nội dung Bia ghi: “Nơi đây đã diễn ra các hoạt động cách mạng trước Tháng Tám năm 1945 và trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước”. Đình được UBND tỉnh Quảng Nam xếp hạng là Di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 2230/QĐ-UBND ngày 29 tháng 6 năm 2017.
Đường vào Đình làng -Ảnh Nhành cỏ non
Như vậy, Đình làng An Long cùng với các thiết chế kèm theo là nơi chứng kiến và là nơi diễn ra nhiều hoạt động tín ngưỡng tâm linh của nhân dân nhiều thế hệ; đến thời kỳ hoạt động cách mạng giải phóng dân tộc, đình làng là nơi tụ hội những người yêu nước và nhân dân để tổ chức, xây dựng lực lượng và tham gia Tổng Khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng Tháng Tám. Gần bốn thế kỷ đã qua, di tích Đình làng An Long đã góp phần làm nên nét văn hóa đặc sắc, đa dạng không chỉ riêng vùng đất Quế Phong. Nơi đây còn cung cấp những thông tin quý giá cho việc nghiên cứu về quá trình khai phá, lập làng và hình thành nên những cộng đồng dân cư, trong công cuộc mở mang bờ cõi về phương Nam của các bậc tiền nhân. Thông qua các hình thức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng diễn ra hằng năm đã góp phần cố kết các dòng họ, cộng đồng làng xóm, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Nhành cỏ non- Team Blog Quảng Nam
Theo Ban Biên Tập QS
Thứ 6, 24/02/2023
