.jpg)
KẸO Ú- MIỀN KÝ ỨC TRONG TÔI
Mùa Đông lại cận kề bắt đầu bằng những cơn mưa lả tả rớt rơi xuống sân nhà. Có lẽ mấy hôm nay do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới nên mưa to và dữ dội đến thế! Ngồi trong nhà giữa đêm khuya vắng lặng, giờ này mọi người đã chìm sâu vào giấc ngủ, còn riêng tôi chợt nhớ về ngày xưa, về những năm xa lơ xa lắc hồi còn nhỏ xíu bé hạt tiêu. Miền ký ức tự nhiên hiện về đánh thức trong tâm tư bao nhiêu thứ cần khơi gợi lại.
Và bỗng dưng tình cờ lướt nhẹ trên facebook vô tình nhìn thấy hình ảnh quen thuộc của chiếc kẹo nhọn nhọn vuông vuông méo méo mà khi đã cắt ra nó rất nhiều hình thù tùy theo đôi bàn tay khéo léo của người sáng tạo ra nó. Nhìn kỹ hóa ra “Kẹo ú” đây rồi! và bao cảm xúc lại ùa về ngay chính lúc này đây!
Đêm càng lạnh, trời rét mướt, nhớ lại thập niên 1990, khi đó tôi học lớp mẫu giáo lớn, rồi vài năm sau đó nhà tôi buôn bán tạp hóa nhỏ, má tôi hay đi lên chợ mua hàng bánh kẹo và các thứ gia dụng để bán cho cả xóm. Hồi đó, ba tôi lại bắt đầu làm Kẹo ú. Cái nghề đeo bám suốt mấy năm liền khi thời đó ai cũng gặp khó khăn.
Cứ tối đến, sau khi xong việc, ba lại tranh thủ làm kẹo. Nguyên liệu chính đơn sơ chỉ có một thành phần duy nhất đó là đường tán (đường cục) hay còn gọi là đường bát chặt ra thành cục đem thắng lên sao cho nước đường đủ độ dẻo quánh (có công thức) nhỏ vài giọt trong chén nước lã để cho nó trong là tới nước đường non. Rồi đem ra nhồi và đánh cho đến độ trắng kéo sợi được.
Ba lấy cây tre tạo dáng hình chữ Y đóng trên cái cột nhà. Sau đó cho cục đường lên quánh, đôi tay thoăn thoắt quánh nó ra cho đều và động tác nhịp nhàng ấy lại quay vòng liên tục đến khi nó đủ đạt yêu cầu thì dừng lại. Chú ý nhỏ: nên đánh khi đường còn nóng, chứ nguội đóng thành cục là không đánh được nữa.
Sau đó ba dùng cái kéo thật bén để cắt nó ra từng khúc, cắt kiểu gì cũng được nhưng sao cho nó đều nhau, cái nào cũng vừa kích cái đó. Nhìn cách làm thủ công của ba thật tận tâm, cứ tưởng như máy ấy.
Bây giờ mới dùng tới nếp,nguyên liệu phụ thôi, dùng một ít nếp đem rang lên, xay thành bột (gọi là lớp áo phủ ngoài). Khi đã thành những cái kẹo rồi thì lăn qua bột nếp (bột bánh in) để khỏi ướt, bảo quản được lâu hơn.
Nó rất đẹp, thích nhất là lúc đánh xong, ba cắt từng đoạn dài, sau đó cắt từng khúc ngắn, rồi chừa 2 cái đầu đày ra và cho ăn thử. Ui chu choa cái cảm giác được ăn kẹo ú ba làm mà ngon chi lạ. Sau đó ba đóng vào bịch ni lông và hôm sau má đi giao cho các nơi đặt hàng. Còn lại bỏ trong hộp để bán lẻ tại nhà.
Nhớ nhất lúc má vắng nhà, sáng ra là lên đơn hàng đi chợ mua gì cần thiết, tất cả các loại bánh kẹo thiếu trong tủ và các thứ. Chờ khi má đi, ở nhà, có ai đến mua hàng thì bán lặt vặt, nếu không có khách thì mở hộp lấy kẹo ăn.
Khi má về, sắp xếp hàng hóa vào tủ, bỗng dưng nhìn thấy hủ kẹo vơi đi và lật sổ tìm thử có khách mua không? Loay hoay dò hoài mà không có, cuối cùng mới đặt câu hỏi. Thế là má kêu ra và gạn hỏi, tại sao kẹo không bán cho ai mà không cánh lại bay ra khỏi hộp thế con? Lần lựa mãi suýt bị ăn roi mây nên khai thật. Tại con thấy ngon quá với chờ má đi lâu quá, đói bụng nên lén lấy ăn. Lần đó bị má đánh mấy roi nhớ đời.
Đã gần 40 năm qua đi mà câu chuyện về chiếc kẹo ú vẫn còn đọng hoài trong ký ức tuổi thơ tôi. Ngày trước có nghe ba má kể lại, ở dưới xóm Gò, Quế Phú có bà Nhung bán kẹo ú nổi tiếng lắm, sáng nào cũng gánh kẹo lên chợ Đồn (chợ Bà Rén)-Quế Xuân 1 để bán. Không kể trời mưa hay nắng, bà vẫn đi hoài từng ngày một. Sau này bà không đi nữa, lâu rất lâu cũng không thấy bà nữa.
Trước đó má tôi cũng hay lấy bánh kẹo của bà để bán tại nhà. Mãi về sau ba tôi quyết định làm nó để bán, ban đầu bán lẻ thôi, sau đó họ ăn vào thấy ngon nên đặt hàng, rứa là ba có thêm động lực và tay nghề trở nên điêu luyện hơn.
Cứ mỗi lần đi học, tôi lại mở tủ lén lấy trộm vài cây gói vào bao ni lông và bỏ trong cặp, tranh thủ giờ ra chơi bữa lỡ, sợ đói nên tôi đem nó ra và ăn cùng mấy đứa bạn thân. Mỗi đứa một cây mà ăn hoài không hết, vì nó cứng, giòn và dai nhưng càng nhai càng ghiền. Có khi trống điểm giờ vào lớp rồi mà nhai chưa xong cây kẹo ấy chứ!
Ngày nay, một số cơ sở sản xuất bánh kẹo vẫn còn chế biến loại kẹo này nhưng không làm thủ công bằng tay như ba tôi nữa mà làm bằng máy. Đại đa số lại bán hàng qua online nên ít ai chứng kiến nhiều kỷ niệm khó phai của quá khứ. Nhưng dù có làm bằng cách gì thì hình ảnh viên kẹo ú vẫn không thay đổi. Y chang hình tam giác cạnh nhọn, bắt mắt, mà thật ra ngon cực kỳ nữa ấy chứ!
Hôm nay tình cờ xem hình ảnh thôi mà đập vào cặp mắt nhỏ của tôi khiến mình phải đi tìm cho bằng được nơi cung cấp nó. Thấy là nhớ lại thời thơ ấu biết chừng nào. Và hành trình đi tìm lại viên kẹo ú ngày xưa đã thành hiện thực. Tôi đã trò chuyện với người chị họ quen biết tại quê nhà qua vài câu ngắn ngủi trên FB nhưng đã gợi cho tôi không ít dấu ấn về viên kẹo mà ba tôi đã một thời làm ra nó.
Nếu bạn có dịp trở lại quê nhà xứ Quảng thì bạn đừng quên dừng chân ghé lại nơi phân phối loại kẹo này. Một địa điểm rất dễ tìm thấy ở ngay thôn Trà Đình, Xã Quế Phú, Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam. Đó là đại lý tạp hóa của chị Phạm Nghĩa, chuyên cung cấp những loại kẹo của một thời tuổi thơ mà có lẽ từ những năm 90 khi viên kẹo ấy ra đời và đến bây giờ ai cũng còn nhớ và muốn được thưởng thức nó.
Chị Phạm Nghĩa- Thôn Trà Đình, Quế Phú, Quế Sơn
Bạn về ăn thử vài viên
Cái kẹo tam giác là ghiền ngay thôi
Giòn, cứng, dẻo, dai... chao ôi!
Nhai lâu lại thích ăn hoài món ni!
NHÀNH CỎ NON
07/10/2021
