.jpg)
Tản văn: Quê hương...
Quê hương! Hai tiếng thiêng liêng, yêu thương có từ bao giờ nhỉ. Chỉ hai tiếng nhưng gói gọn, nói lên tất cả. Quê hương ai cũng có trong mỗi tâm hồn, tình yêu của con người. Nên không có ngôn từ, bút giấy, mực nào diễn tả, cắt nghĩa trọn vẹn được đầy đủ nhất về quê hương...
Quê hương là tất cả những thứ gần gũi, hiện hữu bên cạnh ta có thể thấy bằng mắt thường như: Dòng sông, cánh đồng, cánh cò, bãi mía, nương dâu, núi đồi, biển trời, sắc màu...Nhưng cũng có những cái chúng ta không thấy, không cân đong, đo, đếm được đó là tình yêu quê hương đối với thiên nhiên, cảnh vật, đối với tổ quốc, nhân dân và tình yêu đối với người thân yêu như: Ông bà, cha mẹ, con, vợ chồng, bạn bè...lý tưởng và cuộc sống?...
Có thể nói phạm trù quê hương vừa gần gũi vừa rộng lớn bao la, nên không thể giải nghĩa, diễn tả, diễn giải trọn vẹn được. Chính vì vậy, nên yêu quê hương thế nào cũng không thể đủ? Nói như vậy để thấy rằng quê hương cho ta rất nhiều, quê hương là nơi sinh ta ra và nuôi dưỡng ước mơ, khát khao, hoài vọng trong mỗi con người, với mong ước con người luôn có ý chí, tình yêu thương, bảo vệ quê hương bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, tùy theo từng khả năng của mình, để sống có ý nghĩa nhất!
Yêu quê hương cũng chính là yêu điệu hát ru của bà, của mẹ, yêu tục ngữ, thành ngữ, ca dao, đồng dao, yêu những áng văn chương, yêu những câu thơ, nốt nhạc, cánh diều, con đò, tiếng sáo...Vì Nhà thơ Đỗ Trung Quân đã viết:
“Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
Quê hương là cánh diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông”
Quê hương trong Nhà thơ Tế Hanh không kém phần lãng mạn, nhưng dung dị, được tái hiện qua những câu thơ trữ tình, thao thiết mà hầu như ai trong mỗi chúng ta cũng thuộc nằm lòng:
“Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng
Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng
Giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi?”
Hay như Nhà thơ Giang Nam đã diễn tả quê hương bằng thơ trong những năm tháng mà tác giả đã đi qua với tuổi thơ “dữ dội” trong chiến tranh, đã để lại nỗi mất mát đau thương khi người thân không còn, đến xé lòng, quặn thắt:
“Xưa yêu quê hương vì có chim, có bướm/ Có những ngày trốn học bị đòn roi/ Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất/ Có một phần xương thịt của em tôi”...
Tôi còn nhớ như in, lúc nhỏ ba tôi luôn có hàng chục cây roi dâu để sẵn trong nhà, cứ mỗi lần làm sai, không đúng ý định của ba, là ba bắt tôi nằm sấp trên tấm phản gỗ và tất nhiên là hai mông bị ăn đòn, ít thì 3 đến 5 roi để nhớ, nhiều thì 10 roi. Tùy theo mức độ sai phạm, hoặc ông dạy môn toán cộng, trừ nhân chia. Trong đó, phép trừ mượn mà quên trả, thì cũng bị ăn roi dâu cho nhớ! Cái roi dâu bé tí vậy, chứ đã ăn vào mông là có dấu roi ngay, và tất nhiên là rất đau...để nhớ! Mẹ thương con, thường vỗ về, để mẹ lấy dầu nóng xức cho khỏi sưng, lần sau đừng vi phạm để khỏi ăn roi nghe con!
Quê hương vừa gần gũi, vừa thiêng liêng là vậy đấy! Nếu ai đó nguội lạnh với quê hương, mặc cả, chê bai quê hương, thì chính họ phải hổ thẹn với lòng mình. Hãy biết yêu, biết trân trọng quê hương, hâm nóng tình yêu quê hương, để bốn mùa hoa tươi, quả ngọt. Hãy yêu! Hãy yêu! và bảo vệ! Đó cũng là mệnh lệnh từ trái tim, từ tình yêu quê hương, nồng nàn, tha thiết!
Tôi không phải là nhà nghiên cứu, nhà dân tộc học hay nhà văn, nên không thể khoe chữ nghĩa, lời nói sáo rỗng, mà nghĩ sao viết vậy, nói vậy. Đây cũng là tấm lòng, sự cảm nhận, rung động của tôi đối với quê hương, với ước mong quê hương, làng quê yêu mến ngày càng xanh tươi, đẹp xinh, lung linh gợi cảm trong mắt người dân Việt Nam và nhân loại.
Bức tranh quê hương, quê kiểng được thổi hồn trong nét vẽ của người họa sỹ, trong câu thơ, bài hát, áng văn, nốt nhạc và hơn hết là tấm lòng mộc mạc, chân thành của người con quê hương luôn hướng về cội nguồn với tình yêu không lấy gì sánh được. Chính vì thế nên Đỗ Trung Quân đã khẳng định: “Quê hương nếu ai không nhớ/ Sẽ không lớn nỗi thành người".
Ngày 05.12.2020
V.V.T
